Araç Klimas Bakımı ve Dezenfeksiyonu

Klimayı açtığınızda kabine dolan o nemli, küflü koku tanıdıksa doğru yerdesiniz. Klima sistemi aracın en çok ihmal edilen parçalarından biri: soğutmayı bırakmadıkça kimse dokunmuyor. Oysa araç klima bakımı hem solunan havanın kalitesiyle hem de yakıt tüketimi ve kompresör ömrüyle doğrudan ilgili.

Klima bakımı ne sıklıkla yapılmalı?

Genel kabul, polen filtresinin yılda bir veya 15.000–20.000 km'de bir değişmesi. Şehir içinde, tozlu yollarda ya da yoğun trafikte çok vakit geçiriyorsanız bunu altı aya çekmek mantıklı. Gaz (soğutucu akışkan) tarafı ise her yıl dokunulması gereken bir şey değil; sistem kapalı bir devre. Soğutma performansı düştüyse veya klima devreye girip çıkmaya başladıysa basınç ölçümü yapılmalı. Kokuya yönelik dezenfeksiyon işlemi ise mevsim geçişlerinde, özellikle yazdan önce iyi bir zamanlama.

"Kışın klimayı hiç açmasam olmaz mı?"

Olmaz. Kompresörün içindeki yağ, soğutucu akışkanla birlikte devrede dolaşır. Aylarca çalışmayan bir kompresörün keçeleri kurur, mil sızdırmaya başlar. Kışın ayda birkaç kez, 10 dakika kadar klimayı çalıştırmak hem yağlamayı sürdürür hem de camlardaki buğuyu daha hızlı alır — çünkü klima aynı zamanda havayı kurutur.

Adım adım: kendi yapabileceğiniz klima bakımı

Kokunun kaynağını doğrulayın. Klimayı açın, ilk 30 saniyeye dikkat edin. Koku hemen ve keskin geliyorsa evaporatör ve kanal yüzeyinde biyofilm var demektir. Koku sadece rölantide ya da belli hızlarda hissediliyorsa dış kaynak (yol, egzoz, kaput altı) olabilir.
Polen filtresini bulun ve çıkarın. Çoğu araçta torpido gözünün arkasında ya da ön panel altındadır; bazı modellerde motor bölmesinden, ön cam dibinden erişilir. Kullanım kılavuzu bu konuda en hızlı yol. Filtreyi çıkarırken hangi yönde durduğunu not edin: üzerinde hava akış yönünü gösteren bir ok vardır.
Filtreyi değerlendirin. Yaprak, tohum, böcek kalıntısı ve gri-siyah bir toz tabakası normaldir. Filtre kâğıdı ıslanmış, kararmış ya da kokuyorsa temizlemeye çalışmayın, değiştirin. Polen filtresi motor hava filtresinden farklıdır; basınçlı hava ile silkelenerek "yenilenmez", elyaf yapısı bozulur.
Filtre yuvasını temizleyin. Yuvanın içinde birikmiş yaprak ve toz kalır. Elektrik süpürgesinin ince ağzıyla çekin, nemli bezle silin, kurumasını bekleyin.
Evaporatörü dezenfekte edin. İki pratik yol var. Birincisi, filtre yuvasından uzun hortumlu bir köpük/sprey temizleyici uygulamak — köpük evaporatör yüzeyine oturur, kirle birlikte tahliye hortumundan akar. İkincisi, kabin içi bomba tipi ürünler: motor çalışırken, klima iç hava sirkülasyonunda ve fan en yüksek kademede, ürün ayak boşluğuna bırakılır, 10–15 dakika kapılar kapalı beklenir. Ardından tüm kapıları açıp aracı iyice havalandırın.
Tahliye (drenaj) hortumunu kontrol edin. Aracı çalıştırıp klimayı 10 dakika açık tuttuğunuzda yolcu tarafının altında bir su birikintisi oluşmalı. Oluşmuyorsa hortum tıkalı olabilir; bu durumda yoğuşma suyu içeride kalır, koku ve ayak halısında nem başlar. Hortumun ucunu elle nazikçe sıkıştırıp bırakmak veya ince bir kablo bağıyla açmak çoğu zaman yeterli.
Yeni filtreyi ok yönüne dikkat ederek yerleştirin. Aktif karbonlu filtreler kokuyu ve egzoz gazlarını daha iyi tutar; fiyat farkı büyük değil.
Kondenseri gözden geçirin. Radyatörün önündeki ince petek klimanın kondenseridir. Böcek, yaprak ve çamur ile dolduysa soğutma verimi belirgin düşer. Düşük basınçlı su ile petek yönünde ve dıştan içe doğru yıkayın. Bu iş, soğutma sistemi bakımıyla birlikte yapılmaya çok uygundur.
Performansı ölçün. Motor sıcakken, klima maksimum soğuk, fan orta kademe, iç sirkülasyon açık: orta havalandırma çıkışından gelen hava dış sıcaklığa göre belirgin serin olmalı. Elle "ılık" hissediliyorsa ya gaz eksik ya da bir kaçak var — bu artık servis konusu.

Gaz eksikse ne olur, kendim dolduramaz mıyım?

Marketlerde satılan dolum kitleri geçici bir rahatlama sağlar ama iki riski vardır: sistemde zaten kaçak varsa gaz yine gider, ve fazla dolum basıncı yükseltip kompresöre zarar verir. Doğru yöntem, sistemin vakumlanıp üreticinin belirttiği gramajda gaz ve kompresör yağının basılmasıdır. Kaçak sık tekrarlıyorsa boya bazlı sızıntı testi istemek en temiz çözüm.

Sık yapılan hatalar

Kokuyu koku gidericiyle kapatmak. Vanilya kokulu bir sprey biyofilmi öldürmez; iki hafta sonra koku daha kötü döner.
Polen filtresini yıkayıp geri takmak. Elyaf ıslandığında filtreleme özelliğini kaybeder ve küf için ideal ortam olur.
Filtreyi ters takmak. Hava akışına ters yerleştirilen filtre çabuk tıkanır, fan sesi artar.
Sürekli iç sirkülasyonda gitmek. Kabin nemi yükselir, camlar buğulanır, evaporatör kurumaz. İç sirkülasyonu tünelde ve kısa süreli kullanın.
Motoru kapatmadan hemen önce klimayı açık bırakmak. Varış noktasından 2–3 dakika önce klimayı kapatıp fanı çalışır bırakmak evaporatörü kurutur; küf oluşumunu en çok azaltan alışkanlık bu.
Kondenseri yüksek basınçlı yıkayıcıyla ezmek. Kanatçıklar eğilir, hava geçişi kalıcı olar