Kış Mevsimi Araç Bakımı: Soğukta Çalışmayan Nedir?

Sabah motoru çalıştırmaya çalışırken marşın ağır ağır dönmesi, camın içeriden buğulanması, direksiyonun ilk beş dakika taş gibi olması… Soğuk hava aracın hiçbir parçasına iyi davranmaz. Peki tam olarak ne değişiyor ve neye öncelik vermek gerekiyor? Aşağıda kış araç bakımı konusundaki en sık soruları sırayla ele alıyoruz.

Soğuk havada araçta gerçekten ne değişiyor?

Üç temel fizik olayı var: sıvılar koyulaşır, kimyasal tepkimeler yavaşlar, kauçuk sertleşir. Motor yağı akmakta zorlanır, akünün içindeki tepkime yavaşladığı için verebildiği akım düşer, lastik hamuru sertleşerek yola tutunmayı bırakır. Bunların üçü de aynı anda olduğunda, yazın hiç sorun çıkarmayan bir araç kışın çalışmaz hale gelebilir.

Akü neden en çok soğukta ölür?

Çünkü soğuk aynı anda iki tarafa birden vurur: akünün verebileceği akımı azaltırken, motorun çevrilmesi için gereken akımı artırır. Koyulaşmış yağın içinde krank milini döndürmek yazın olduğundan çok daha zordur. Zaten yorulmuş bir akü, sıcaklık sıfırın altına indiği ilk sabah kendini belli eder. Aslında arıza yeni değildir; hava sadece perdeyi kaldırmıştır.

Adım adım kışa hazırlık

1. Aküyü test ettirin, tahmin etmeyin. Kutup başlarındaki beyaz-yeşil tuzlanmayı temizleyin, kelepçelerin elle oynamadığından emin olun. Aküniz 4 yaşını geçtiyse yük altında gerilim testi yaptırmak en ucuz sigortadır. Araç birkaç gün duracaksa, kısa mesafe kullanımın aküyü asla tam doldurmadığını unutmayın; akü bakımı ve yaygın sorunlar konusunu ayrıca okumakta fayda var.
2. Motor yağının viskozitesini kontrol edin. Bidonun üzerindeki 5W-30 gibi kodlarda baştaki sayı ve "W" harfi (winter) soğuk akışkanlığı gösterir. Sayı küçüldükçe yağ soğukta daha iyi akar. Sert kışlarda 10W yerine 5W ya da 0W bir yağ, ilk çalışmadaki kuru sürtünmeyi ciddi biçimde azaltır. Ancak aracın kullanım kılavuzunda izin verilen aralığın dışına çıkmayın; doğru yağ ve değişim sıklığı zaten bakım planınızın parçası.
3. Lastikleri sıcaklığa göre değerlendirin. Kış lastiğinin sırrı sadece diş deseni değil, düşük sıcaklıkta esnek kalan karışımıdır. Yaz lastiği yaklaşık 7 °C'nin altında sertleşir ve kuru asfaltta bile fren mesafesi uzar. Diş derinliği kışın 4 mm'nin altına düşmüşse kar ve su tahliyesi beklediğiniz gibi olmaz.
4. Lastik basıncını soğukken ölçün. Hava soğudukça basınç düşer; her 10 °C'lik düşüş kabaca 0,1 bar kaybettirir. Ölçümü araç en az birkaç saat park halinde beklemişken yapın, sıcak lastikte alınan değer yanıltır. Lastik ömrünü uzatma ve dönüşüm sırası konusundaki temel kurallar kışın daha da önem kazanır.
5. Antifriz oranını ölçtürün. Radyatörde su-antifriz karışımının donma noktası, bulunduğunuz bölgenin en düşük gece sıcaklığının en az 10 derece altında olmalı. Yaz boyunca üstüne saf su eklendiyse oran bozulmuş olabilir. Donan soğutma suyu motor bloğunu çatlatır; bu, listedeki en pahalı hatadır.
6. Cam suyunu kışlığa çevirin. Yazlık sıvı veya düz su depoda ve hortumlarda donar, hatta pompayı yakar. Antifrizli cam suyu koyun ve silecek lastiklerine bakın; sertleşmiş, çizik bırakan lastikler kışın görüşünüzü doğrudan kısıtlar. Cam suyu ve silecek bakımı beş dakikalık iştir ama etkisi büyüktür.
7. Fren ve kalorifer tarafını kontrol edin. Fren hidroliği nem çeker; nemli hidrolik hem donmaya hem buharlaşmaya daha yatkındır. Fren yağı kontrolü senelik rutininizde olsun. Kaloriferden sıcak hava gelmiyorsa polen filtresi tıkalı veya termostat açık kalmış olabilir; buğu çözme kabiliyetiniz de bununla birlikte gider.
8. Klimayı kışın da çalıştırın. Klima kompresörü ayda birkaç dakika dönmezse keçeleri kurur. Ayrıca klima havayı kuruttuğu için camdaki buğuyu en hızlı çözen şeydir.

Sık yapılan hatalar

• Motoru uzun uzun rölantide ısıtmak. Modern motorlar rölantide çok yavaş ısınır, yakıt yakar ve silindir duvarını yıkar. 30-60 saniye bekleyip düşük devirde nazikçe yola çıkmak daha doğrudur.
• Buzlu camı sıcak suyla dökmek. Ani ısı farkı camı çatlatır. Kazıyıcı ve buz çözücü sprey kullanın.
• Silecekleri buza yapışmışken çalıştırmak. Lastik yırtılır, motor dişlisi zorlanır. Aracı bırakırken sileceği kaldırmak veya en azından önce buzu çözmek gerekir.
• Depoyu sürekli çeyrek seviyede gezdirmek. Boş depoda yoğuşan su birikir, soğukta yakıt hattında sorun çıkarır. Kışın depoyu yarının üstünde tutun.
• Marşa aralıksız basmak. 8-10 saniyeden uzun marş hem marş motorunu hem aküyü öldürür. Denemeler arasında yarım dakika bekleyin.
• Sadece ön iki tekere kış lastiği takmak. Arka aksın tutuşu farklı olur, viraj ve frende savrulma riski artar. Dört tekerin aynı olması esas kuraldır.
• El frenini uzun süreli park edilen araçta çekili bırakmak. Nemli havada balata diske donabilir; düz zeminde vitesi takıp takoz kullanmak daha güvenlidir.

Hızlı özet tablosu