Lastik Patlama Sırasında Yapılması Gerekenler

Yüksek hızda gelen o sert "pat" sesi ve ardından direksiyonun bir tarafa asılması, sürücülerin en çok korktuğu anlardan biri. Oysa lastik patlama olayında aracı kontrolde tutmak, çoğu insanın sandığından daha mümkün. Belirleyici olan, ilk üç saniyede ne yaptığınız.

Lastik patladığında araç ne yapar?

Patlayan lastik ön tekerlerden biriyse direksiyon o yöne doğru kuvvetli şekilde çekilir. Arka tekerlerden biriyse aracın arkası salınır, gövde sağa sola yatar gibi olur. Her iki durumda da araç bir anda yavaşlamaya başlar, çünkü sönen lastik yolda ciddi bir sürtünme yaratır.

Buradaki en önemli detay şu: araç zaten kendi kendine yavaşlıyor. Dolayısıyla frene basmanız gerekmiyor; aksine, frene sert basmak ağırlık dağılımını bozarak savrulmayı tetikleyen ana etken.

Peki ilk anda ne yapılmalı? Adım adım

1. Direksiyonu iki elle sıkı tutun ve düz tutun. Ani manevra yapmayın. Aracın çektiği yöne karşı sadece yolda kalacak kadar düzeltme uygulayın, aşırı ters kırma yapmayın.
2. Gazdan ayağınızı yavaşça çekin. Aniden bırakmak da motor freni etkisiyle sarsıntı yaratabilir; kademeli olarak bırakın.
3. Frene basmayın. Hız 40-50 km/s civarına düşene kadar bekleyin. Araç kontrol altındaysa ondan sonra çok yumuşak fren uygulanabilir.
4. Sinyal verin ve sağa yönelin. Hız kontrol altına girdiğinde en sağ şeride, oradan da banket ya da emniyet şeridine geçin. Otoyolda mümkünse bir çıkış, dinlenme alanı ya da geniş bir banket bölümü hedefleyin.
5. Aracı yoldan olabildiğince uzağa çekin. Sert, düz ve mümkün olduğunca eğimsiz bir zemin seçin. Viraj çıkışı, tünel içi, köprü üstü ve tepe arkası kesinlikle uygun değil; buralarda arkadan gelen sizi göremez.
6. Dörtlüleri yakın, el frenini çekin, vitesi takın. Otomatik şanzımanda P konumu, manuelde 1. vites veya geri.
7. Reflektif yelek giyin, sonra inin. Yelek araçtan inmeden önce giyilir; bagajda arayarak trafiğe çıkmak değil.
8. Üçgeni yerleştirin. Şehir içinde yaklaşık 30 metre, otoyolda 100-150 metre geriye, aracın arkasından yürüyerek, bariyer tarafından. Yolcuları bariyerin arkasına, aracın önüne değil arkasına alın.
9. Lastiği değiştirin ya da yardım çağırın. Krikoyu yalnızca üretici tarafından belirtilen kaldırma noktasına yerleştirin. Bijonları araç yerdeyken çeyrek tur gevşetin, sonra kaldırın; indirdikten sonra çapraz sırayla sıkın.
10. Yola devam ederken yedeğin kurallarına uyun. İnce tip yedek lastikte genellikle 80 km/s hız ve sınırlı mesafe limiti vardır; bu bilgi lastiğin yan yüzeyinde yazılıdır.

Değiştirmek güvenli değilse ne yapılır?

Patlak lastik yolun trafik tarafında kaldıysa, banket çok darsa, virajın hemen çıkışındaysanız ya da hava koşulları görüşü kısıtlıyorsa lastiği kendiniz değiştirmeye çalışmayın. Aracı boşaltın, herkesi bariyerin dışına alın ve yol yardımı bekleyin. Bir lastik yeni alınabilir, o kadar.

Sık yapılan hatalar

• Reflekse frene basmak. Patlama anında yapılan en tehlikeli hareket. Fren, hız düşmeden devreye girmemeli.
• Sert direksiyon manevrasıyla şeride girmeye çalışmak. Tek lastikle tutunan araç bu manevrada kolayca döner.
• Aracı şeride bırakıp uzaklaşmak veya araç içinde beklemek. İkisi de riskli. Araç yoldan çekilmeli, insanlar araç dışında ve bariyer arkasında olmalı.
• Kriko noktasını yanlış seçmek. Marşpiyel kaplaması, egzoz veya alt tabana dayanan kriko hem parçayı ezer hem kayabilir.
• Bijonları araç havadayken gevşetmeye çalışmak. Teker döner, kuvvet uygulanamaz, araç krikodan kayabilir.
• Bijonları tek tek sonuna kadar sıkmak. Jant merkezlenmez. Çapraz sırayla, kademeli sıkma gerekir.
• Yedeğin havasını hiç kontrol etmemek. Bagajdaki yedek yıllarca durursa basıncını kaybeder. Ayda bir bakılmalı.
• Patlak lastiği "biraz hava basıp" kullanmak. Yan duvarı yarılmış veya yanaktan hasar almış lastik onarılamaz; sadece sırt bölgesindeki küçük delikler tamir edilebilir.

Patlamayı önlemek mümkün mü?

Büyük ölçüde evet. Ani lastik patlama vakalarının arkasında genelde şu üçünden biri var: düşük basınç, aşırı yük, gözden kaçmış hasar.

Yan duvarda beliren balon şeklindeki şişkinlik, iç kord yapısının koptuğunun işareti ve kısa sürede patlamaya dönüşür. Bu tür uyarı işaretlerini okumak, sitedeki lastik bakımı ve aşınma işaretleri konularının tam merkezinde. Basınç kontrolünü de periyodik bakım takviminizin sabit bir maddesi yapmak, motor yağı veya fren yağı kontrolü kadar temel bir alışkanlık.

Özet

Direksiyonu sıkı